Weblog

  • Heeft u een verloopstekker nodig in Azië?

    Wereldwijd zijn er verschillende typen stekkers in omloop, en niet elk land hanteert dezelfde netspanning. In Azië heeft u echter geen probleem: u kunt zonder verloopstekker uw eigen apparatuur gebruiken. De netspanning is 220 volt en de stopcontacten zijn zo ontworpen dat elk type stekker erin past.

  • Een paar woordjes Vietnamees

    Het Vietnamese alfabet

    Vietnamees heeft een westers alfabet. Het is in de 17e eeuw ontwikkeld door een Franse monnik, en deze Franse invloed is terug te vinden in de uitspraak. Vietnamees is zeer fonetisch: een woord wordt precies uitgesproken zoals het geschreven is, er staan geen overbodige letters en de uitspraak is ondubbelzinnig.

    Een paar woordjes Vietnamees

    Ter introductie worden hier wat woorden en uitdrukkingen behandeld.

    Groeten en bedanken

    We beginnen met een paar uitdrukkingen waar u wat aan hebt, ook al snapt u verder geen woord.

    xin chao
    Hallo

    'Chao' is de eigenlijke groet, en klinkt net als het Italiaanse 'ciao'. 'Xin' maakt het beleefder.

    hen gap lai
    Tot ziens

    Net als in het Nederlands (doei!) kent het Vietnamees meerdere uitdrukkingen bij het afscheid nemen; dit is de meest universele. 'Hen' betekent: beloven, 'gap': ontmoeten en 'lai': nog een keer.

    cam on
    Bedankt

    Algemene uitdrukking. Kan beleefder gemaakt worden met 'xin' ervoor, maar dat is alleen nodig met hoogwaardigheidsbekleders of bijvoorbeeld als u iets van een politieman gedaan moet krijgen.

    khong co gi
    Geen dank

    Dit kan gezegd worden als u bedankt wordt. Letterlijk staat hier: 'niet heeft iets'. Oftewel: 't was niets, 't was geen moeite.

    Aanspreekvormen

    Wij Nederlanders hebben het makkelijk als we iemand aanspreken: we zeggen 'je' of 'jij', en als we beleefd willen zijn zeggen we 'u'.
    In Vietnam is dat iets ingewikkelder: er wordt onderscheid gemaakt naar leeftijd en geslacht.

    ong
    U, meneer
    ba
    U, mevrouw

    Dit is een beleefdheidsvorm, die wordt gezegd tegen iemand op leeftijd, of op middelbare leeftijd met een hogere status.

    anh
    je, mannelijk
    chi
    je, vrouwelijk

    Letterlijk betekent 'anh': oudere broer, en 'chi': oudere zuster. Ze worden gebruikt voor mensen die ouder zijn, maar nog niet de middelbare leeftijd hebben bereikt.
    Een 'ong' of 'ba' zal deze woorden gebruiken voor iemand van middelbare leeftijd.

    em
    je

    Een 'Em' is een jongere broer of zus, en is de aanspreekterm voor iemand die jonger is.
    Een 'ong' of 'ba' zegt dit tegen jonge mensen zoals tieners en kinderen.

    In familiekring worden dit soort termen dagelijks gebruikt om een verwante aan te spreken. Er zijn heel veel specifieke woorden voor familierelaties, zoals: 'oom van moederskant' e.d.

    Om iemand correct aan te kunnen spreken, is het nodig om diens leeftijd te weten, speciaal als het verschil in leeftijd klein is. Daarom is het de normaalste zaak van de wereld om een wildvreemde te vragen naar de leeftijd.

    Eten en drinken

    an com
    Eten; rijst eten

    Letterlijk betekent dit 'eten rijst', maar wordt ook gebruikt om 'eten' aan te duiden.

    an banh mi
    Brood eten

    Brood is een erfenis van de Franse kolonisatie. U raadt waarschijnlijk al wat voor brood algemeen is: inderdaad, een soort stokbrood maar dan veel korter.

    uong nuoc
    Water drinken

    Als u een cafeetje binnenloopt en zegt dat u water wilt drinken, zal niemand raar opkijken. 'Water' wordt niet letterlijk opgevat: altijd zal de vraag volgen wat voor water u wilt drinken.
    Dit heeft ermee te maken, dat een zin niet alleen uit een werkwoord kan bestaan.

    uong tra
    Thee drinken

    Net als in China, wordt overal thee gedronken. Een gast krijgt altijd thee aangeboden, ook in restaurants en café's.

    In een zin hoeft u geen persoonsvorm (ik, jij,...) te gebruiken als duidelijk is wie er bedoeld wordt.

    Verschillende soorten water

    Vietnamees is een taal die vele korte woorden kent. Dat heeft tot gevolg, dat veel woorden meerdere betekenissen hebben: anders heeft men te weinig woorden. 'Water' is er zo een.

    nuoc
    Water, sap, nationaliteit
    nuoc cam
    Sinaasappelsap
    nuoc dua
    Kokosmelk
    nuoc Ha Lan
    Nederland

    Als een woord samengesteld wordt in het Vietnamees, is de rangschikking precies andersom dan in het Nederlands (nuoc = water, cam = sinaasappel). Hetzelfde geldt voor de plaatsing van bijvoeglijke naamwoorden:

    nguoi Ha Lan
    mens + Nederland
    Nederlander
    nguoi cao
    mens + groot
    de grote mens
  • Fritz, onze begeleider in Vietnam

    Fritz heeft een lange band met Vietnam: hij heeft er gestudeerd en gewerkt. Aldus Fritz:

    "Mijn eerste kennismaking met Vietnam was de Mekong Delta. In 1991 kwam ik daar als studentje om te helpen met onderzoek naar rijstteelt op zure gronden. De mensen waren arm, maar vol vertrouwen in de toekomst. De chaos die er heerste. De improvisatie van alles en iedereen. De overvolle markt. De studenten die ons meenamen naar hun favoriete plekken. Het was een geweldige tijd.
    Op weg naar het centrum was aan de overkant van de weg een begraafplaats. Als je daar 's ochtends langsfietste, zag je mensen de begraafplaats afkomen op weg naar hun werk. Wonderlijk. Ze bleken niet op, maar achter de begraafplaats te wonen."

    Er volgden nog meer periodes in Vietnam: Saigon, midden-Vietnam, en vele reizen naar het noorden. Fritz woont er inmiddels, kent grote delen van het land en heeft spelenderwijs een grote kennis van het Vietnamees en de Vietnamese cultuur vergaard.

    Fritz in de Mekong Delta
    1991: ons Fritz in de Mekong Delta (tweede van links)
  • Lao koffie, een stevig bakkie

    Laos is een koffieland. Koffie is door de Fransen geïntroduceerd en wordt in het zuiden veel verbouwd.

    Elke bes van de koffiestruik bevat 2 koffiebonen. Deze bonen worden in de zon gedroogd. Het branden gebeurt op een hoog vuur in een droge wok. Men houdt de koffie in beweging, zodat het gebrand wordt en niet verbrandt.

    De koffie wordt gezet met behulp van een soort collectezak. Daar gaat de grofgemalen koffie in en dan het water erop. Men houdt hier van een sterk bakkie. De koffie is een beetje stroperig en heeft een lichte caramelsmaak.

    Gewoonlijk krijgt u koffie met een dikke laag zoete, gecondenseerde melk onderin. Andere varianten kunt u ook bestellen, zij het dat melk zonder suiker niet overal verkrijgbaar is.

    Laos zongedroogde koffie Laos koffie zetten
    Dit zijn de magische formules:
    Zwart zonder suiker
    kafe dam bo sai nam taan
    ກາເຟດຳບໍ່ໃສ່ນ້ຳຕານ
    Zwart met suiker
    kafe dam sai nam taan
    ກາເຟດຳໃສ່ນ້ຳຕານ
    Met melk, zonder suiker
    kafe nom bo sai nam taan
    ກາເຟນົມບໍ່ໃສ່ນ້ຳຕານ
    Met zoete, gecondenseerde melk
    kafe nom
    ກາເຟນົມ

     

    Koffie met ijs is ook heerlijk en minder sterk. Dit bestelt u zo:
    Zwart zonder suiker
    kafe dam yen bo sai nam taan
    ກາເຟດຳຢັນບໍ່ໃສ່ນ້ຳຕານ
    Zwart met suiker
    kafe dam yen sai nam taan
    ກາເຟດຳຢັນໃສ່ນ້ຳຕານ
    Met melk, zonder suiker
    kafe nom yen bo sai nam taan
    ກາເຟນົມຢັນບໍ່ໃສ່ນ້ຳຕານ
    Met zoete, gecondenseerde melk
    kafe nom yen
    ກາເຟນົມຢັນ
  • Een paar woordjes Laotiaans

    Groeten

    Laotianen zijn vrij informeel in de omgang. Een vriendelijk gezicht en een vriendelijk woord wordt al gewaardeerd. Hier zijn de eerste woorden om u in Laos op weg te helpen.

    Hallo:
    sabai die
    ສະບາຍດີ

    'Sabai die' is een groet die altijd en op iedereen van toepassing is.

    Tot ziens:
    la kon
    ລາກ່ອນ

    'La kon' zeg je als je ergens weggaat. De 'o' van 'kon' kun je op z'n Hollands uitspreken, maar moet je 2x zo lang aanhouden.

    Tot ziens:
    sok die
    ໂຊກດີ

    'Sok die' zeg je als je iemand uitzwaait. 'Veel geluk' betekent het.